Przed nami jubileuszowy X Śląski Tydzień! Śląsk ma wiele głosów Data dodania: 2026-10-28

Jak opowiadać o Śląsku, jego historii, języku i tożsamości? Czy tradycja może być inspiracją do współczesnych działań artystycznych? Jak zmienia się nasze spojrzenie na region, w którym żyjemy? Odpowiedzi na te pytania poszukamy podczas X Śląskiego Tygodnia, który w listopadzie organizuje Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach. W programie jubileuszowej edycji znalazło się dwadzieścia wydarzeń: spotkania autorskie, wykłady, warsztaty, wystawy, spacer i panel dyskusyjny. Nie zabraknie również muzyki na żywo i wspólnego biesiadowania.

Śląski Tydzień od 2016 roku przybliża kulturę, historię i język regionu, zapraszając do rozmowy zarówno osoby pielęgnujące lokalne tradycje, jak i te, które odkrywają je na nowo. Tegoroczna, dziesiąta edycja będzie okazją do spojrzenia na śląskość z wielu perspektyw. Obok opowieści o przeszłości pojawią się pytania o współczesną tożsamość, obecność języka śląskiego w przestrzeni publicznej i sposoby przekazywania regionalnego dziedzictwa kolejnym pokoleniom.

Śląsk opowiedziany na wiele sposobów

16 listopada 2026 program otworzy spotkanie z Marcinem Melonem, pisarzem i autorem popularnego cyklu o Komisorzu Hanusiku. Dzień później Olga Budzan, kolekcjonerka związana z Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu, opowie o makatkach, które przez lata zdobiły śląskie kuchnie. Te niepozorne tkaniny, ozdobione haftowanymi sentencjami, stanowią dziś interesujące świadectwo codzienności, obyczajów i poczucia humoru dawnych mieszkańców regionu. Uzupełnieniem wykładu będą warsztaty zdobienia toreb prowadzone przez Martę Keler.
Wśród zaproszonych gości znajdzie się również Rafał Szyma, tłumacz literatury na język śląski, który zaprezentuje fragmenty „Farby Magije”, swojego przekładu powieści Terry’ego Pratchetta. Z kolei 20 listopada 2026 Mikołaj Wilga, znany jako Niklaus Pieron, opowie o książce „(Z) Pieronem przez Bytom”.
Ważne miejsce w programie zajmie rozmowa o architekturze regionu. Profesor Irma Kozina i Arkadiusz Gola przyjrzą się śląskim budynkom i przestrzeniom jako świadectwom przemian społecznych, historycznych i kulturowych. Spotkanie będzie okazją do zastanowienia się, co architektura mówi o mieszkańcach i jak kształtuje pamięć o miejscu.
Jednym z głównych punktów programu będzie panel poświęcony obecności Śląska i języka śląskiego w mediach oraz Internecie. 19 listopada 2026 w Bibliotece Centralnej spotkają się Agnieszka Baron-Twarkowska, Izolda Czmok-Nowak i Kamil Nowak, znany jako Kamil ze Śląska. Porozmawiają o tym, kto i w jaki sposób opowiada dziś o regionie, jak zmienia się jego medialny wizerunek i jaką rolę w tych przemianach odgrywają media społecznościowe.

Tradycja, którą można odkrywać i tworzyć

Śląski Tydzień to nie tylko rozmowy, lecz także możliwość twórczego działania. Uczestnicy warsztatów poznają haft schönwaldzki i wykonają mozaiki inspirowane motywem śląskiej róży. Tradycyjne wzory i techniki staną się punktem wyjścia do własnych interpretacji regionalnego dziedzictwa.
Nie zabraknie również okazji do odkrywania miasta. Kamil Iwanicki, autor książki „Familoki. Śląskie mikrokosmosy”, poprowadzi spacer po gliwickim Zatorzu. Uczestnicy przyjrzą się historii dzielnicy, jej zabudowie oraz opowieściom zapisanym w przestrzeni. Zbiórkę zaplanowano przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 8 przy ul. Stefana Okrzei 16.
Dopełnieniem programu będą dwie wystawy, które będzie można oglądać już od 4 listopada: „Etnoalternatywa. Nowe spojrzenie na modę ludową” ze zbiorów Muzeum Śląskiego w Katowicach oraz „Śląski alfabet” Arkadiusza „FolteCa” Foltyńskiego. Obie, choć w odmienny sposób, pokażą, że regionalna kultura pozostaje żywym źródłem inspiracji.

Wspólne biesiadowanie

Jednym z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń jubileuszowej edycji będzie Śląska Biesiada, zaplanowana na 21 listopada 2026. W programie znajdą się regionalne smaki, muzyka na żywo w wykonaniu Kapeli Fedaków i okazja do wspólnego spotkania przy śląskim stole. Na biesiadę obowiązywać będą bezpłatne wejściówki dostępne od 10 listopada 2026 w Filii nr 1.
X Śląski Tydzień kierowany jest do odbiorców w każdym wieku, zarówno dobrze znających historię i kulturę regionu, jak i dopiero rozpoczynających swoją przygodę ze Śląskiem. Część wydarzeń będzie tłumaczona na polski język migowy.
Szczegółowy program, terminy i informacje o zapisach dostępne są na stronie www.biblioteka.gliwice.pl oraz na plakatach wydarzenia.
Projekt „Śląski Tydzień” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.

Mat. MBP Gliwice