Spotkanie autorskie z Małgorzatą Płoszaj wokół książki „Bogaci i biedni. Opowieści o rybnickich Żydach"

Środa, 26 listopada 2025, Dom Pamięci Żydów Górnośląskich, godz. 17.00

Zapraszamy na spotkanie autorskie z Małgorzatą Płoszaj – rybniczanką, pasjonatką lokalnej historii i badaczką dziejów społeczności żydowskiej na Górnym Śląsku, a zarazem wieloletnią współpracowniczką Domu Pamięci Żydów Górnośląskich.

Autorka od lat dokumentuje losy rybnickich Żydów – tych znanych i zupełnie zapomnianych – z reporterskim zacięciem i ogromną uważnością na los jednostki. Jej najnowsza książka „Bogaci i biedni. Opowieści o rybnickich Żydach z szuflady Małgosi" to fascynująca podróż w czasie do przedwojennego Rybnika, miasta, w którym wielokulturowość była codziennością, a lokalne historie przeplatały się z wielką historią XX wieku. Korzystając z archiwów, dawnych gazet, ksiąg podatkowych i rodzinnych przekazów, Płoszaj przywraca pamięć o ludziach, którzy współtworzyli tkankę miasta – właścicielach sklepów, lekarzach, nauczycielach, rzemieślnikach. To książka, która nie tylko poszerza wiedzę o żydowskim dziedzictwie Rybnika, ale też stawia pytania o pamięć, tożsamość i dziedzictwo tych, których nie ma już wśród nas – ale których ślady wciąż są obecne w miejskim krajobrazie.

Spotkanie będzie okazją do rozmowy o kulisach powstawania książki, pasji badawczej, ale też o tym, dlaczego warto wracać do lokalnych historii – nawet tych, które przez lata pozostawały w cieniu.

W czasie spotkania będzie można kupić książkę.

Prowadzenie spotkania: Larysa Michalska

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona 

Organizator: Muzeum w Gliwicach

 

Wszechnica PAU. Wykład: „Europejki, Polki, Ślązaczki w drodze do emancypacji u progu XX wieku"

Czwartek, 27 listopada 2025, Willa Caro, godz. 16.00

Na kolejne w tym roku spotkanie w ramach Wszechnicy PAU w Gliwicach zapraszamy we czwartek, 27 listopada 2025, o godz. 16.00 do Willi Caro. Wykład pt. „Europejki, Polki, Ślązaczki w drodze do emancypacji u progu XX wieku" przedstawi dr Małgorzata Tkacz-Janik, na co dzień związana z Uniwersytetem Śląskim oraz Regionalnym Instytutem Kultury im. Wojciecha Korfantego. Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona. Serdecznie zapraszamy!

Dr Małgorzata Tkacz-Janik – kulturoznawczyni, działaczka społeczna. Doktor nauk humanistycznych, absolwentka Uniwersytetu Śląskiego. Posiada bogate doświadczenie akademickie oraz eksperckie – działa w obszarze dziedzictwa niematerialnego i partycypacji społecznej jako specjalistka w Regionalnym Instytucie Kultury im. Wojciecha Korfantego. Od lat angażuje się w ruchy kobiece – jest m.in. pełnomocniczką Kongresu Kobiet w województwie śląskim, mentorką i animatorką lokalnych inicjatyw. Jej działalność obejmuje także projektowanie i prowadzenie edukacji herstorycznej – promuje historię kobiet i pamięć regionalną poprzez akcje społeczne, spacerowe szlaki oraz debaty.

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona 

Organizator: Polska Akademia Umiejętności, Muzeum w Gliwicach, Stowarzyszenie Animatorów Wszechstronnego Rozwoju Młodzieży


 

Wernisaż połączony z oprowadzaniem: Architektura od środka. Wystawa prac Barbary Gryki.

Piątek, 28 listopada 2025, Willa Caro - Czytelnia Sztuki, godz. 13.00

Barbara Gryka w swojej pracy pt. „Architektura od środka" podejmuje dialog z „Zapisem socjologicznym" Zofii Rydet. Gryka, podobnie jak słynna gliwicka fotografka, wkracza w sferę prywatną nieznanych sobie osób. Ważnym dla obu twórczyń zagadnieniem jest refleksja nad relacją człowieka z przestrzenią, którą zamieszkuje – namysł nad procesem „zadomawiania się" we własnym otoczeniu, jego kreowania zarówno w sposób świadomy, jak i bardziej intuicyjny, instynktowny.

Prace Zofii Rydet i Barbary Gryki prowokują również pytanie o to, w jakim stopniu zamieszkiwane przez nas miejsce jest odzwierciedleniem naszych upodobań, charakteru, a czasem – z pozoru dziwacznych – preferencji. U Zofii Rydet, mierzącej się z poczuciem wykorzenienia, temat bezpiecznych, oswojonych przestrzeni, gdzie kolejne lata przebywania odkładają się niczym warstwy geologiczne, był bardzo obecny. Rydet prawdziwego „autentyzmu" poszukiwała w wiejskich chałupach, nieskażonych – jak uważała – kalkami z wnętrzarskich katalogów i masową produkcją ustandaryzowanych przedmiotów.

Barbara Gryka polemizuje z artystką, udowadniając, że oddolna ludzka kreatywność może rozkwitnąć także na odgórnie zaplanowanym modernistycznym osiedlu. Efektem wizyt, które przeprowadziła, jest ponad trzysta fotografii, zbiór pamiątek-podarków otrzymanych od odwiedzonych osób oraz film, w którym artystka relacjonuje swoje – nagrywane na gorąco – doświadczenia.

Na ekspozycji prezentowane są m. in. prace zakupione dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzącej z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego w ramach programu: "Kolekcje Sztuki Współczesnej 2025".

Barbara Gryka (ur. 1992) w 2019 roku uzyskała Dyplom w Pracowni Działań Przestrzennych Mirosława Bałki na ASP w Warszawie, laureatka Nagrody Głównej Artystycznej podróży Hestii. Swoje prace prezentowała m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Narodowej Galerii Zachęta, Manifesta 14, Galerii Narodowej w Pradze, Bangkok Art and Culture Centre, Muzeum Sztuki Współczesnej w Zagrzebiu, Kaunas Biennale. Odbyła rezydencje w Muzeum Sztuki Współczesnej w Barcelonie (MACBA), Residency Unlimited, Narodowym Muzeum Sztuki Współczesnej w Atenach (EMST), Plato Ostrava, Akademie Schloss Solitude i wielu innych.

Wystawy indywidualne m. in.: w Galerii Labirynt (2024,2021,2019); Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu w duecie z Danill Revkovskyi (2024); w Muzeum Narodowym w Lublinie, duet z Agatą Konarską (2024); w Centrum Sztuki Współczesnej ŁAŹNIA, Gdańsku (2023); w Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu, duet z Agatą Konarską (2023).

Współpraca kuratorska: Maria Franecka         

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona

Organizator: Muzeum w Gliwicach

 

 

Cykl wykładów: Gliwice. Biografia miasta

Wykład: W niepodległej Polsce

Piątek, 28 listopada 2025, Willa Caro, godz. 17:00

„Gliwice. Biografia miasta" to tytuł bestsellerowej książki wydanej w 2018 r. przez Muzeum w Gliwicach. Jej autorem jest historyk, gliwiczan Bogusław Tracz. Publikacja, mająca już pięć wznowień i uhonorowana Nagrodą Marszałka Województwa Śląskiego,  staje się punktem wyjścia dla cyklu wykładów, na które zapraszamy od stycznia. Twórcą i prowadzącym cyklu jest oczywiście dr Bogusław Tracz, który zawodowo związany jest z Instytutem Pamięci Narodowej. „Mówiąc o biografii miasta, postrzegam Gliwice na podobieństwo żywej istoty, organizmu, w którego tkance zachodzą liczne procesy i zmiany. Miasta, które rodzi się, dojrzewa, starzeje i umiera wraz ze swoimi mieszkańcami, by odradzać się w kolejnym pokoleniu. Stąd w odpowiedzi na pytanie o to jakie są współczesne Gliwice, nie może zabraknąć refleksji nad ich przeszłością. Moją intencją jest, by w oparciu o informacje zawarte w książce, jednocześnie przekraczając i uzupełniając jej treść, przybliżyć to co w historii miasta z jednej strony uniwersalne, z drugiej zaś unikalne, a tym samym spróbować uchwycić istotę »gliwickości«" – mówi dr Bogusław Tracz.

Na kolejny wykład z cyklu zapraszamy 28 listopada 2025 (piątek) o godz. 17.00 do Willi Caro. Wstęp na spotkanie wolny, liczba miejsc ograniczona. Zapraszamy!

Piątek, 28 listopada 2025, Willa Caro, godz. 17.00

W niepodległej Polsce

W 1989 roku jak domek z kart rozsypała się komunistyczna dyktatura. Gliwice było jednym z pierwszych miast, na których czele stanął prezydent wywodzący się z demokratycznej opozycji. Ostatnia dekada XX wieku nie była jednak łatwa, ani dla rządzących, ani dla mieszkańców. Bolączki transformacji, zwłaszcza bezrobocie, dotknęły wielu gliwiczan. Jednocześnie rozpoczęła się próba nadgonienia straconego czasu. Pomimo trudności, w XXI wiek miasto weszło na plusie. Co udało się zrobić, jakie były cienie i blaski Wielkiej Zmiany - o tym wszystkim usłyszymy już w piątek, 28 listopada  o godzinie 17.00 w Willi Caro.

Prowadzenie: dr Bogusław Tracz, historyk

Wstęp wolny, liczba miejsc ograniczona 

Organizator: Muzeum w Gliwicach

 

Muzealne poranki 2+1, czyli rodzic, dziecko i ...zabytek - spotkanie w Zamku Piastowskim

Niedziela, 30 listopada 2025, Zamek Piastowski, godz. 10.00

Podczas kolejnego „Muzealnego poranka", który odbędzie się w niedzielę, 30 listopada 2025, o godz. 10.00 w Zamku Piastowskim, dzieci przeniosą się wehikułem czasu do ... epoki lodowcowej. Jak to możliwe? Pomoże nam w tym pewien lokator Zamku, który doskonale pamięta tę odległą przeszłość... Pytanie tylko, czy zostawi nam jakieś ślady? A może będziemy musieli wcielić się role archeologa i paleontologa?

Zapowiada się poranek inny niż wszystkie... Zapraszamy naszych małych odkrywców do wspólnego eksplorowania przeszłości!

Zajęcia przeznaczone są dla dzieci do 5 do 10 lat, wraz towarzyszącym im opiekunem. Wstęp – 5 zł os osoby. Liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy: tel. 783 560 006. Spotkanie poprowadzi Marta Witoń-Jankowska, historyczka sztuki.

Zapraszamy!

Podczas „Muzealnych poranków" z sal edukacyjnych przenosimy się na wystawy. Rozkładamy tam poduchy, ale też krzesła, na których mogą usiąść uczestnicy. A następnie – rozpoczyna się spektakl, w którym - obok osoby prowadzącej - w roli w roli głównej wystąpi... zabytek. A jaki to będzie zabytek - to za każdym razem tajemnica. 

 

Harmonogram spotkań w grudniu:

Niedziela , 7 grudnia 2025, Willa Caro, godz. 10.00

Niedziela, 14 grudnia 2025, Zamek Piastowski, godz. 10.00

Niedziela, 21 grudnia 2025, Zamek Piastowski, godz. 10.00

Niedziela, 28 grudnia 2025, Willa Caro, godz. 10.00

Prowadzenie: Marta Witoń-Jankowska

Koszt udziału: 5 zł od osoby
Liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy: tel. 783 560 006
Organizator: Muzeum w Gliwicach

 

Niedziela, 30 listopada 2025, Willa Caro, godz. 16.00

Podwieczorki muzyczne. Koncert „Na hebrajską nutę" (program poświęcony żydowskim inspiracjom w muzyce kameralnej XX w.)

Wykonawcy: Anna Psiuk-Maksymowicz - skrzypce, Beata Musialska - fortepian

Prowadzenie: Piotr Oczkowski
Bilety w cenie 16 zł i 12 zł do nabycia od wtorku, 25.11.2025 w Centrum 3.0 (ul. Studzienna 6, śr.-pt., godz. 14.00-18.00) oraz bezpośrednio przed koncertem.

Liczba miejsc ograniczona
Organizatorzy: Muzeum w Gliwicach, Stowarzyszenie Klub Inicjatyw Kulturalnych

 

WARSZTATY TWORZENIA ŚWIECZNIKÓW I ŚWIECZEK

Dwuetapowe warsztaty tworzenia świeczników i świeczek.

 

1)      WARSZTATY TWORZENIA ŚWIECZNIKÓW ZDOBIONYCH TECHNIKĄ MARMURYZACJI

Niedziela, 30 listopada 2025, Oddział Odlewnictwa Artystycznego, godz. 12.00

Podczas zajęć każdy z uczestników będzie miał okazję stworzyć unikatowy świecznik. Gipsowa forma pomalowana zostanie w technice marmuryzacji.

Jest to dekoracja malarska polegająca na naśladowaniu wyglądu naturalnego marmuru przy użyciu farb i specjalnych narzędzi. Polega na warstwowym nakładaniu transparentnych i kryjących farb tak, aby uzyskać efekt: smug, żyłek, przejść tonalnych, głębi, złotych wstawek, które występują w naturalnym kamieniu.

Technika ta od wieków stosowana jest w malarstwie sztalugowym, dekoracji wnętrz, a także w konserwacji i restauracji.

Na zdjęciach możemy zobaczyć przykładowe realizacje.

Czas trwania: ok 1,5 h

2)      WARSZTATY TWORZENIA ŚWIECZEK SOJOWYCH

Niedziela, 21 grudnia 2025, Oddział Odlewnictwa Artystycznego, godz. 12.00

Na drugich zajęciach przystąpimy do wykonania świeczek, które wypełnią „marmurowe" formy stworzone podczas pierwszych zajęć.

Na warsztatach uczestnicy poznają metodę tworzenia świeczek sojowych, następnie stworzą własną. Po odpowiednim przygotowaniu formy zostaną zalane woskiem sojowym, po czym nastąpi etap dekoracji świeczek. Do zdobienia użyjemy m.in. suszonych kwiatów, ziarenek kawy, drobnych kamyczków itp. Czas tężenia wosku wypełni przedświąteczna niespodzianka.

Nie możesz być na obydwu warsztatach? Nic nie szkodzi.

Świecznik może być również pięknym i praktycznym pojemnikiem do przechowywania skarbów. Jeżeli przyjdziesz tylko na warsztaty z tworzenia świeczek: dostaniesz gipsową formę, którą będziesz miał okazję udekorować na zajęciach bądź po powrocie do domu.

Unikatowa, własnoręcznie stworzona świeczka może być pięknym świątecznym prezentem:)

Prowadzenie: Anna Kruszyna

Zajęcia przeznaczone są dla osób indywidualnych, od 7 lat

Zapisy: tel. 665 280 021

Koszt udziału w zajęciach – 15 zł osoba dorosła, 10 zł dziecko

Liczba miejsc ograniczona

Materiał Muzeum w Gliwicach