„False Flag” pod gliwicką wieżą Eiffla. Radiostacja w obiektywie Jadwigi Janowskiej Data dodania: 2026-06-24

Od niemal wieku góruje nad miastem, będąc milczącym świadkiem dramatycznych wydarzeń historycznych i nieodłącznym elementem codziennego krajobrazu. Już w czwartek, 25 czerwca, pod gliwicką Radiostacją zaprezentowana zostanie plenerowa wystawa fotografii Jadwigi Janowskiej zatytułowana „False Flag”. To wyjątkowa okazja, by spojrzeć na ten ikoniczny zabytek z zupełnie nowej, artystycznej perspektywy.

Gliwicka Radiostacja od dziesięcioleci pozostaje jednym z najważniejszych symboli miasta. Modrzewiowa konstrukcja na trwałe wpisała się w jego krajobraz oraz pamięć mieszkańców. Otwarcie plenerowej ekspozycji zaplanowano na godzinę 15,00. Składają się na nią fotografie powstające na przestrzeni kilku lat (2019–2025), które ukazują obiekt w różnych odsłonach, badając jego współczesny wizerunek i narosłe wokół niego znaczenia.

Pomiędzy dokumentem a codziennością

Prezentowany cykl jest wizualnym zapisem obecności Radiostacji w przestrzeni miejskiej – jako zabytku techniki i materialnego świadectwa przeszłości, ale także zwykłego punktu odniesienia dla gliwiczan. Obiektyw artystki umiejętnie wydobywa z jednej strony monumentalność drewnianej wieży, a z drugiej jej dyskretną obecność w stale zmieniającym się otoczeniu. Prace te zachęcają do spojrzenia na obiekt nie tylko przez pryzmat historii, lecz także jako na żywy element współczesnej tożsamości Gliwic.

Historyczna mistyfikacja

Tytuł wystawy – „False Flag” – nawiązuje do pojęcia oznaczającego tajną operację opartą na manipulacji i mistyfikacji (tzw. operacja pod fałszywą flagą). Radiostacja zapisała się bowiem na kartach światowej historii przede wszystkim jako arena tragicznej prowokacji z 31 sierpnia 1939 roku. Wówczas to niemieccy napastnicy, przebrani za powstańców śląskich, zaatakowali stację, co posłużyło hitlerowskim Niemcom jako pretekst do zbrojnej napaści na Polskę.
Historia tego miejsca skrywa jednak więcej kart. Po II wojnie światowej instalacja pełniła kolejne funkcje – wykorzystywano ją m.in. do zagłuszania audycji Radia Wolna Europa. Z upływem dekad wieża przestała być jedynie świadkiem burzliwych wydarzeń XX wieku, stając się niekwestionowaną ikoną miasta, często nazywaną „gliwicką wieżą Eiffla”.

O autorce wystawy

Twórczynią cyklu jest Jadwiga Janowska – artystka wizualna, kuratorka i nauczycielka akademicka, która swoje pierwsze fotograficzne kroki stawiała w znanej gliwickiej grupie „Aczkolwiek”. Jej głównym medium jest fotografia, jednak chętnie sięga również po wideo i kolaż, poruszając się na granicy kreacji i dokumentu.
Artystka, absolwentka Instytutu Fotografii Kreatywnej Uniwersytetu Śląskiego w Opawie, prezentowała swoje prace na wielu prestiżowych wydarzeniach w kraju i za granicą (m.in. we Francji, Holandii, Norwegii i podczas Miesiąca Fotografii w Krakowie). Obecnie jest związana z Zakładem Fotografii na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie, gdzie w 2026 roku z sukcesem obroniła tytuł doktora.