Czy debiut literacki można wspierać tak, jak premierę teatralną czy start-up? Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach mówi: tak. I proponuje autorską odpowiedź na potrzeby młodych twórczyń i twórców – Gliwicką Nagrodę Literacką. To pierwszy w Polsce program stypendialno-rezydencjalny dla osób, które dopiero wchodzą na literacką scenę.
Najważniejszy moment – przed debiutem i tuż po nim
Choć mówi się o „pierwszej książce” z czułością i nadzieją, mało która instytucja kultury w Polsce traktuje debiut literacki jako punkt strategiczny. Gliwicka Nagroda Literacka – inicjatywa Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gliwicach oraz poety i tłumacza Juliusza Pielichowskiego – zbudowana została właśnie wokół tego momentu: pomiędzy pierwszymi próbami a publikacją drugiej książki.
To tutaj, między „jeszcze nie” a „już prawie”, dzieją się rzeczy najcenniejsze. Pierwsze odkrycia formalne, poszukiwania własnego języka, odrzucenia i wahania. Gdy nie ma jeszcze nagród, recenzji, obecności w mediach, ale jest intensywność i odwaga, która zasługuje na wsparcie.
Inicjatywa powstała dzięki wsparciu Miasta Gliwice i została objęta honorowym patronatem Prezydent Gliwic Katarzyny Kuczyńskiej-Budki. Partnerem projektu jest Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Stypendia, rezydencje, zaufanie
Nagroda przyznawana będzie w trzech kategoriach: poezji, prozie oraz eseju i reportażu. W każdej z nich wybranych zostanie po dwoje autorek lub autorów – jedno przed debiutem, drugie tuż po nim (czyli po publikacji nie więcej niż jednej książki opatrzonej numerem ISBN). Łącznie – sześć osób rocznie.
Co otrzymują laureaci i laureatki? Przede wszystkim zaufanie. W jego ślad idą środki: stypendium w wysokości 5 tysięcy złotych oraz dwutygodniowy pobyt rezydencjalny w Hotelu Qubus w Gliwicach, z czasem na pisanie, inspirację i rozmowę.
Taka formuła, będąca połączeniem wsparcia finansowego i miejsca do pracy twórczej, to rozwiązanie znane z najważniejszych europejskich programów literackich. W Gliwicach zostaje ono zaadaptowane na lokalnym gruncie – z wrażliwością na głos i potrzeby początkujących twórców.
Kto decyduje?
Gliwicka Nagroda Literacka ma solidne zaplecze merytoryczne. Jej Radę Programową tworzą: gliwiccy poeci Juliusz Pielichowski (przewodniczący) i Krzysztof Siwczyk, prof. Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego oraz Bogna Dobrakowska, dyrektorka MBP.
To Rada powołuje zespoły jurorskie, w skład których wchodzą krytycy i krytyczki literatury, wykładowcy akademiccy, a także praktykujący autorzy. W tym roku nad zgłoszonymi pracami pochylili się: Marta Baron-Millian, Dorota Brauntsch, Justyna Kulikowska, Weronika Murek, Katarzyna Surmiak-Domańska, Mikołaj Marcela, Grzegorz Olszański, Juliusz Pielichowski i Krzysztof Siwczyk. Taki skład Kapituły gwarantuje, że prace będą oceniane nie tylko pod kątem stylu i formy, ale również potencjału rozwoju, świeżości spojrzenia i odwagi w podejmowaniu tematów.
Literacki debiut z rozmachem. Gala w PreZero Arenie
Uroczysta gala wręczenia pierwszej Gliwickiej Nagrody Literackiej odbędzie się 5 września 2025 roku o godz. 17.00 w PreZero Arenie Gliwice (Mała Arena, ul. Akademicka 50). Wieczór uświetni spotkanie dwóch wyjątkowych osobowości świata literatury – prof. Ryszarda Koziołka i Olgi Tokarczuk, laureatki Literackiej Nagrody Nobla.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny, ale obowiązują imienne zaproszenia, które można pobrać online pod adresem: www.app.evenea.pl/event/gliwickaliteracka/. Drukowane zaproszenia są także dostępne w Bibliotece Centralnej MBP (ul. Kościuszki 17) w godzinach pracy placówki. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc, jedna osoba może otrzymać maksymalnie dwa zaproszenia.
To nie tylko gala, to deklaracja: Gliwice traktują literaturę poważnie. Chcą być miejscem, w którym młodzi autorzy nie są jedynie obserwowani, ale aktywnie wspierani. Którym nie daje się „szansy”, ale konkretne narzędzia. Które nie pyta „czy to się sprzeda?”, tylko „jak możemy pomóc ci pisać dalej?”.
Literatura to nie sprint. To maraton
W pierwszej edycji do Nagrody napłynęły setki zgłoszeń z całej Polski, co pokazuje, jak silna jest potrzeba stworzenia przestrzeni dla osób, które nie mają jeszcze wydawcy, agenta czy sieci kontaktów, ale mają coś ważnego do powiedzenia.
Nie bez znaczenia jest to, że za programem stoi zespół z doświadczeniem w tworzeniu wartościowych projektów literackich, a w jego przygotowanie zaangażowane zostały instytucje i osoby, które naprawdę znają środowisko młodych twórców.
Organizatorem Gliwickiej Nagrody Literackiej jest Miejska Biblioteka Publiczna w Gliwicach. Partnerem wydarzenia jest Uniwersytet Śląski w Katowicach, a honorowy patronat nad nagrodą objęła Prezydent Miasta Gliwice Katarzyna Kuczyńska-Budka. Patronami medialnymi są: Gazeta Wyborcza, Książki. Magazyn do czytania, Radio Katowice, Śląsk. Miesięcznik Społeczno-Kulturalny, Magazyn Zakład oraz Miesięcznik Odra | 8. Arkusz Odry. Wspierają nas: Hotel Qubus Gliwice, Design D10, Kwiatowe Atelier.
Szczegółowe informacje na temat gali i samej Nagrody dostępne są na stronie internetowej: www.gliwickaliteracka.pl oraz na Facebooku: www.facebook.com/gliwicka.literacka.
Komentarze (0) Skomentuj